Udlaq və qırtlaq xəstəlikləri

Udlaq və qırtlaq xəstəlikləri

Udlaq və qırtlaq, tənəffüs və səs funksiyalarının yerinə yetirilməsində mühüm rol oynayan orqanlardır. Bu bölgələrdə yaranan xəstəliklər, həm nəfəs alma, həm də danışma qabiliyyətinə təsir edə bilər. Udlaq xəstəlikləri çox vaxt soyuqdəymə, infeksiyalar nəticəsində meydana gəlir. Qırtlaq xəstəlikləri isə daha çox səs telləri və qırtlaq ətrafındakı strukturlarla əlaqəlidir və səsin dəyişməsi, ağrı və narahatlıqla müşayiət oluna bilər.

Udlaq xəstəlikləri:

• Faringit – udlağın iltihabı. Ən çox virus infeksiyaları, soyuqdəymə və ya bakterial infeksiyalar səbəbindən yaranır. Əlamətlər arasında udlaqda ağrı, qızdırma və boğazda narahatlıq hissi yer alır.
• Tonzillit – udlaqdakı badamcıqların iltihabı. Bu xəstəlik adətən bakterial infeksiyalar nəticəsində baş verir və boğazda şişkinlik, ağrı və udma çətinliyi ilə müşayiət olunur.
• Laringofaringeal Reflüks (LPR) – mədə turşusunun udlağa qalxması nəticəsində yaranan xəstəlik. Bu vəziyyət səs dəyişiklikləri, boğazda qıcqırma və xırıltı ilə özünü büruzə verir.

Qırtlaq xəstəlikləri:

• Laringit – qırtlağın iltihabı. Ən çox səs tellərinə təsir edir və səsin itirilməsi, səsin qırılması və ya ağrıya səbəb ola bilər. Laringit adətən viral infeksiyalar, səsin uzun müddət istifadəsi və ya toksinlərdən (məsələn, siqaret tüstüsündən) yaranır.
• Poliplər və düyünlər – səs tellərində yaranan şişliklər və ya xoşxassəli törəmələrdir. Uzun müddət yüksək səslə danışmaq və ya qışqırmaq bu vəziyyətə səbəb ola bilər. Əlamətlər arasında səsdə dəyişiklik, səsin tutulması və səsin qırılması müşahidə olunur.
• Qırtlaq xərçəngi – qırtlaq bölgəsində inkişaf edən bədxassəli şişlər. Bu xəstəlik, uzun müddət siqaret çəkmək və ya alkoqol istifadəsi ilə əlaqəli ola bilər və səsdə dəyişikliklər, udma çətinliyi və ağrılarla müşayiət olunur.

Diaqnostika və Müalicə:

Udlaq və qırtlaq xəstəliklərinin müalicəsi səbəbdən asılı olaraq dəyişir. Məsələn, faringit və tonzillit xəstəlikləri adətən antibiotiklər və ya antiviral dərmanlarla müalicə edilir. Laringit və səs teli problemləri isə daha çox istirahət və səs terapiyası ilə müalicə olunur. Bəzi hallarda, xüsusilə qırtlaq polipləri və ya düyünləri olan pasiyentlərdə cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Qırtlaq xərçəngi kimi ciddi vəziyyətlərdə isə müalicə adətən cərrahiyyə, radioterapiya və ya kimyaterapiya ilə həyata keçirilir.

Udlaq və qırtlaq xəstəlikləri tənəffüs və nitq funksiyalarına ciddi şəkildə təsir edə bilər. Əlamətlərin meydana gəlməsi halında mütəxəssisə müraciət edərək diaqnoz qoyulması və müalicənin başlanması vacibdir.