Damaq badamcıqlarının daşı
Damaq badamcıqları (tonsillalar), udlaqda yerləşən və bədənin immun sisteminin bir hissəsi olaraq infeksiyalara qarşı mübarizə aparan limfatik toxumalardır. Bu toxumalar bədənin müdafiə sistemində əhəmiyyətli rol oynasa da, bəzən bu sahələrdə yaranan problem və pozğunluqlar, sağlamlıqla bağlı ciddi narahatlıqlara səbəb ola bilər. Damaq badamcıqlarının daşı (tonsillolit) bu problemlərdən biridir və bəzən xəstələr tərəfindən təsadüfən aşkar edilir.
Damaq Badamcıqlarının Daşlarının Yaranma Səbəbləri:
Damaq badamcıqlarının daşı, badamcıqların içindəki kiçik çuxurlarda və ya boşluqlarda qida qalıqları, ölü hüceyrələr, mikroblar və digər tullantıların yığılması nəticəsində yaranır. Bu yığılmalar zamanla sərtləşir və daş halını alır. Damaq badamcıqları öz müdafiə funksiyalarını yerinə yetirərkən bu maddələrin toplanmasına səbəb ola bilər. Bu daşı təmizləmədikdə və ya müalicə etmədikdə, infeksiya və iltihab meydana gəlir.
Damaq badamcıqlarının daşının əlamətləri:
- Boğazda narahatlıq və ya ağrı hissi
- Pis qoxu (halitoz) – ağızdan gələn pis qoxular daşı olan şəxslərdə tez-tez müşahidə olunur
- Udqunma çətinliyi və boğazda narahatlıq hissi
- Damaq badamcıqlarında ağ və ya sarımtıl ləkələr
- Quruluq və ya boğazda tıxanmışlıq hissi – bəzən xəstələr boğazlarında sıxılma və ya yad cisim hissi yaşayır
Diaqnostika və Müalicə:
Damaq badamcıqlarının daşı, fiziki müayinə və boğazın vizual olaraq yoxlanması nəticəsində asanlıqla diaqnoz edilə bilər. Əgər daşlar kiçikdirsə, müalicə olmadan öz-özünə düşə bilər. Lakin, daha böyük daşlar halında müalicə tələb oluna bilər.
- Boğazda narahatlıq və ya ağrı hissi
- Pis qoxu (halitoz) – ağızdan gələn pis qoxular daşı olan şəxslərdə tez-tez müşahidə olunur
- Udqunma çətinliyi və boğazda narahatlıq hissi
- Damaq badamcıqlarında ağ və ya sarımtıl ləkələr
- Quruluq və ya boğazda tıxanmışlıq hissi – bəzən xəstələr boğazlarında sıxılma və ya yad cisim hissi yaşayır
Müalicə metodları:
- Təzyiq tətbiqi – kiçik daşlar bəzən sadəcə təzyiq tətbiq etməklə çıxarıla bilər.
- Ağız yaxalamaq – antiseptik qarqara və ya duzlu su ilə yaxalamaq, daşların yığılmasını azalda bilər.
- Cərrahi müdaxilə – əgər daşlar çox böyüyərsə və ciddi narahatlıqlara səbəb olarsa, cərrahiyyə ilə daşların çıxarılması lazım ola bilər.
- Antibiotiklər – infeksiyanın qarşısını almaq və ya müalicə etmək üçün istifadə edilə bilər.
Profilaktika:
Damaq badamcıqlarının daşlarının qarşısını almaq üçün, ağız və boğaz təmizliyinə xüsusi diqqət yetirmək vacibdir. Hər gün düzgün şəkildə diş və ağız təmizliyinə əməl etmək, ağız yaxalama maddələri istifadə etmək və sağlam qidalanmaq bu daşların yığılmasını azaldar.